Wat doet u bij een probleem of een veiligheidsvraagstuk? Bekijken we wat de vraag is, of grijpen we meteen naar voor ons best bekende oplossingen? In veiligheidsland zie ik dat soms gebeuren. Onze veiligheidskundigen zijn actie-gerichte doeners. Echt een kwaliteit. Daar waar een brandje is moet die geblust worden. En snel, anders vallen er slachtoffers. Maar soms werkt deze aanpak niet. Doen we wellicht de dingen die helemaal niet werken. Hoe dan wel?
Veiligheid is geen spelletje. En zo is het. Afgelopen jaren heb ik me samen met mijn collega’s verdiept in het ontstaan van circa 32.000 arbeidsongevallen in 15 jaar tijd. Verhalen gelezen van slachtoffers met gebroken benen, armen en enkels. Maar ook vingeramputaties, dwarslaesies en slachtoffers die overlijden door een arbeidsongeval. Serieuze zaak. Maar wat nou, als ik mezelf eens uitdaag. Eens de andere kant probeer: Veiligheid is een spelletje. Wat gebeurt er dan?
OK, ik geef het toe. Ik zie bijna alleen maar gevaren. Overal en altijd, en zo erg, dat het verlammend werkt. Het was al vroeg duidelijk dat mijn jongste zoon een echte klimgeit was. Een avonturier. Overal op en in klimmen. Op de hoogste klimrekken, en in de hoogste takken van de bomen klom hij. En wat deed ik? ‘Let op, let op!’ roepen. Zo’n schreeuwende moeder, je kent het wel. Nou dat werkte niet. Mijn zoontje zei ietwat bozig ‘doe ik ook!’. Hoe kon ik dat nou anders doen?
Sturing. Voorbeeldgedrag. Leidinggeven. Het moet van boven komen. In de vele organisaties waar ik heb gewerkt of adviestrajecten voor heb gedaan, voelde ik deze leus. Als het niet goed gaat, dan moeten leidinggevenden maar bedenken hoe het beter kan. Als het wel goed gaat, dan zijn de leidinggevenden de eersten die de bonussen krijgen. En in veiligheidsland? Daar trekken we vele euro’s uit aan leiderschapstrajecten. En voor wie? Yes, voor de leidinggevenden. Het moet van boven komen. Toch?
Maart 2019. Ik ben gespannen. Samen met Jop ben ik dagvoorzitter van het NVVK congres. Thema 2025: wat ga ik anders doen? En die vraag stellen we aan het publiek. “Met pensioen” is het meest gegeven antwoord. Wat? Serieus? Dacht ik nog. Oh ja, humor. Dat is wat veiligheidskundigen kenmerkt. Een dag later bij de afronding van het congres stellen we de vraag nog een keer. En dan is het meest gegeven antwoord: luisteren. Wat’s keburt? Oh ja, ze weten het wel. Deze mooie groep veiligheidskundigen.
Koningsdag 2021. Een druilerige dag. Tv aan. De koning en zijn gezin op een verlaten high tech campus. Een energieke presentator die er nog wat van wil maken. Maar je zag het bij iedereen. Het contact was anders. Geen handjes schudden. Geen zingende menigte. En toen was er ’s avonds opeens een concert. Ingelogd. Volop meezingers. Bakken energie. Spelen. Positivisme. Dansende, zingende artiesten. Ik werd geraakt. Geraakt door wat ik zag. Door wat ik hoorde. Door wat ik voelde. Verbinding!
Stel jouw partner wil graag dat jij 's avonds geen koffie meer drinkt. Immers, cafeïne is niet goed voor je nachtrust. Dus hij begint eerst met jou uit te leggen dat cafeïne niet goed is voor je nachtrust. Jij denkt dan 'ok, interessant, maar ik vind het gewoon lekker en ja, het is ook een gewoonte'. Dus jij blijft koffie drinken. Dan herhaalt hij zijn boodschap. Weer denk je, 'ja, ok zit wat in, maar ik blijf het gewoon lekker vinden'. Zo gaat het door.
De afgelopen dagen voerde ik intake-gesprekken voor de HVK/AH opleiding van de PHOV. Gesprekken om helder te krijgen wat de leerdoelen zijn van de cursisten. Naast de kennisinhoudelijke leerdoelen stel ik ook vaardigheden centraal. Want ja, je gaat een opleiding van 2 jaar in, wat is er dan mooier om naast de 'hard skills' ook de 'soft skills' verder te ontwikkelen?