Wat doet u bij een probleem of een veiligheidsvraagstuk? Bekijken we wat de vraag is, of grijpen we meteen naar voor ons best bekende oplossingen? In veiligheidsland zie ik dat soms gebeuren. Onze veiligheidskundigen zijn actie-gerichte doeners. Echt een kwaliteit. Daar waar een brandje is moet die geblust worden. En snel, anders vallen er slachtoffers. Maar soms werkt deze aanpak niet. Doen we wellicht de dingen die helemaal niet werken. Hoe dan wel?
Een jaar geleden. Ik moest thuis blijven. Want ja, ik woon in Brabant. Het ziekenhuis lag snel vol. En het was stil op straat. Erg stil. Angstaanjagend. Dat virus dat een maand ervoor nog iets was als ‘Oh ja, wat erg in China’ was met het vliegtuig meegekomen. En er was ook angst. Angst voor het ziek worden. Ik hield me graag aan de regels, angstvallig. Maar het duurde lang. Te lang. Onvrede. Geen perspectief. En oh, wat was het toch lastig voor mij om niet te weten. Hoe ga ik daar mee om ?!?
Een spelletje spelen. Leuk. Lol. Adrenaline. Winnen en verliezen. Maar vooral verliezen. Daar heb ik zo’n hekel aan. Laat mij dan maar verliezen, dacht ik als kind vaak. Nee, ik hou dus niet zo van die spelletjes. Dacht ik altijd. Totdat ik een prachtige droom kreeg. Van spelende kinderen. Ik werd wakker en ik wist het. Ik wil spelen! Hoezo? Dacht ik nog. Dat is toch niets voor mij? Ik ben vooral serieus. Veiligheid is een serieus vak. Waar zeker geen spelen bij hoort. Of toch wel?
Veiligheid is geen spelletje. En zo is het. Afgelopen jaren heb ik me samen met mijn collega’s verdiept in het ontstaan van circa 32.000 arbeidsongevallen in 15 jaar tijd. Verhalen gelezen van slachtoffers met gebroken benen, armen en enkels. Maar ook vingeramputaties, dwarslaesies en slachtoffers die overlijden door een arbeidsongeval. Serieuze zaak. Maar wat nou, als ik mezelf eens uitdaag. Eens de andere kant probeer: Veiligheid is een spelletje. Wat gebeurt er dan?
OK, ik geef het toe. Ik zie bijna alleen maar gevaren. Overal en altijd, en zo erg, dat het verlammend werkt. Het was al vroeg duidelijk dat mijn jongste zoon een echte klimgeit was. Een avonturier. Overal op en in klimmen. Op de hoogste klimrekken, en in de hoogste takken van de bomen klom hij. En wat deed ik? ‘Let op, let op!’ roepen. Zo’n schreeuwende moeder, je kent het wel. Nou dat werkte niet. Mijn zoontje zei ietwat bozig ‘doe ik ook!’. Hoe kon ik dat nou anders doen?
Afgelopen week had mijn zoon nergens zin in. En ik maar trekken, vragen en proberen. Wat had ik fout gedaan? Alleen al die gedachte zorgde ervoor dat ik verstarde. Ik had het verkeerd gedaan! OMG, hoe nu verder? Gelukkig kwam mijn man en zei: ‘Goh, wat ging er eigenlijk goed vandaag?’ Nou, uh, we hebben samen de wc’s schoongemaakt, we hebben boodschappen gedaan. En mijn zoon: "We hebben ook nog lekker koffie gedronken". En even later "Zullen we memory spelen? Daar heb ik zin in!"
De week van de RI&E. Ja, deze week is het zover! Yes! Of niet? Nou, eerlijk gezegd nog niet echt. De feestbelletjes hoor ik nog niet meteen rinkelen, en het vuurwerk hoor ik ook nog niet knallen. In eerste instantie roept de RI&E bij mij een gevoel op van ‘een moetje’, ‘een afvinklijstje’, ‘een pa-pierentijger’. Iets wat zijn doel totaal voorbij gevlogen is. En dat is zonde. Zo zonde. Energie door de RIE, dat zou ik wel willen. Maar Energie-door-de-RIE, is dat niet een contradictio-in-terminis?
Sturing. Voorbeeldgedrag. Leidinggeven. Het moet van boven komen. In de vele organisaties waar ik heb gewerkt of adviestrajecten voor heb gedaan, voelde ik deze leus. Als het niet goed gaat, dan moeten leidinggevenden maar bedenken hoe het beter kan. Als het wel goed gaat, dan zijn de leidinggevenden de eersten die de bonussen krijgen. En in veiligheidsland? Daar trekken we vele euro’s uit aan leiderschapstrajecten. En voor wie? Yes, voor de leidinggevenden. Het moet van boven komen. Toch?
Maart 2019. Ik ben gespannen. Samen met Jop ben ik dagvoorzitter van het NVVK congres. Thema 2025: wat ga ik anders doen? En die vraag stellen we aan het publiek. “Met pensioen” is het meest gegeven antwoord. Wat? Serieus? Dacht ik nog. Oh ja, humor. Dat is wat veiligheidskundigen kenmerkt. Een dag later bij de afronding van het congres stellen we de vraag nog een keer. En dan is het meest gegeven antwoord: luisteren. Wat’s keburt? Oh ja, ze weten het wel. Deze mooie groep veiligheidskundigen.
Koningsdag 2021. Een druilerige dag. Tv aan. De koning en zijn gezin op een verlaten high tech campus. Een energieke presentator die er nog wat van wil maken. Maar je zag het bij iedereen. Het contact was anders. Geen handjes schudden. Geen zingende menigte. En toen was er ’s avonds opeens een concert. Ingelogd. Volop meezingers. Bakken energie. Spelen. Positivisme. Dansende, zingende artiesten. Ik werd geraakt. Geraakt door wat ik zag. Door wat ik hoorde. Door wat ik voelde. Verbinding!